Bugbugan Blues

Mainit-init na balita pa rin sa kasalukuyan ang mga nangyaring bugbugan sa isang boxing ring, sa isang club at sa isang paliparan. At lahat ng yan ay nangyari noong weekend, Mayo 5 – 6, mga araw kung kailan pinakamalapit ang buwan sa mundo habang kalinya ang haring araw.

Floyd Mayweather vs. Miguel Cotto

Pinakamagaling daw na boksingero sa mundo ngayon si Floyd Mayweather. Paano ba naman kasi, sa 43 laban n’ya bilang isang professional boxer ay di pa siya natatalo sa gitna ng ring. Noong linggo ay nakatunggali n’ya ang isang magaling na boksingero sa katauhan ni Miguel Cotto. Akala ng iba, matatalo na rin sa wakas si Mayweather. Kaya lang, tulad ng maraming naging laban n’ya noon (17), panalo pa rin si Mayweather base sa desisyon ng mga hurado ng boksing. Isa na lang tuloy ang nakikitang makakatalo talaga sa kanya, walang iba kundi ang Pambansang Kamao.

Base sa mga larawang lumabas noong kanilang laban (tulad nung nasa itaas) ay parehong nabugbog sa suntok ang dalawang nabanggit na boksingero. Ayos lang naman yun dahil yun ang kanilang pinagkukuhanan ng yaman. Isa pa, tinuturing na palakasan ang kanilang laro kaya may umuwi mang nabugbog ng husto ay inaasahan na.

Albie Casino vs. Andi Eigenmann

Madako naman tayo sa showbiz. Di lingid sa kaalaman ng maraming sumusubaybay sa mundo ng mga artista ang naganap sa mga nabanggit na dating magkasintahan. Nabuntis si Andi (na sumikat sa Agua Bendita) at itinuro niyang ama ng kanyang anak si Albie (na sumikat naman sa remake ng Mara Clara). Mahigit isang taon na ang nakakaraan noong pumutok ang kontrobersyang kinasangkutan nila pero base sa bugbugang nangyari noong weekend, di pa rin ito nagkakaroon ng katapusan. Ayon sa mga balita, binuhusan umano ni Andi si Albie ng alak matapos silang magtagpo sa isang bar sa Makati. Nang matapos linisin ni Albie ang kanyang damit at lumabas na sa lugar na iyon, dinumog umano siya ng mga lalaking kaibigan ni Andi para bugbugin.

Base sa larawan sa itaas, grabe ang pagkakabugbog sa naturang aktor. Marami ang nagsasabing nararapat lang daw ang nangyari dahil sa di nya pag-angkin sa anak nila ni Andi pero mayroon din namang nagsasabing maling-mali ang ginawang ito sa kanya.

Ang sa akin, mali ang nangyari dahil hindi dapat tumbasan ng mali ang isa pang mali. Tsaka, lalabanan ng lima pataas na katao ang iisa lamang? Dun pa lang, tagilid na ang laban. Pero, anumang sabihin natin ay wala pa rin tayong karapatang manghusga. Di naman kasi natin alam ang buong pangyayari. May kanya-kanyang bersyon ang dalawang panig tungkol dito kaya mas maiging ang mga kinauukulan na lamang ang hayaan nating umayos nito.

Mon Tulfo vs. Raymart Santiago at Claudine Barretto

Ang balitang ito naman ang nagpataob sa lahat ng mga balita noong Linggo at Lunes. Maging ang pagpapatuloy ng impeachment trial ni Chief Justice Corona ay nalimutan saglit ng mga manonood. Paano ba naman di nito mapapataob ang ibang balita, may video ng nangyaring bugbugan ang kumakalat sa kasalukuyan? At base sa video na ito, iisa lamang ang talagang nabugbog ng husto. Walang iba kung hindi si Mon Tulfo. Pinagtulungan siya nina Raymart at Claudine at isa pa nilang kaibigan. Ano ang puno’t-dulo ng awayan? Sinasabing kinuhanan ng larawan diumano ni Tulfo si Claudine habang tumatalak at nagmumura sa isang empleyado ng Cebu Pacific Airlines. Nakita ng kampo ng aktres ang nangyari, kaya pinilit umanong kuhanin ni Raymart ang ginamit na cellphone. Di ito binigay ni Mon, at ang mga sumunod na eksena ay iiwan na lang natin sa imahinasyon dahil dalawang bersyon ang lumalabas. Ang sabi ng kampo ng mga artista, si Mon ang unang sumuntok. Tinadyakan din daw n’ya si Claudine. Ang sabi naman ng kabilang kampo, si Raymart ang naunang sumuntok. Gumanti lamang si Mon pero di n’ya nakaya dahil tatlo ang nakalaban n’ya.

Ang sa akin, gawing katibayan o ebidensiya ng pangyayari ang lumabas na video ng naganap na bugbugan. Di man ito nagpapakita ng buong pangyayari, marami pa rin ang mahihinuha rito. Isa na dyan ay ang pagsakal ni Raymart kay Mon habang binubugbog ng kaibigan nila. Isama na ang pagsampal at pagsabunot na ginawa ni Claudine. Pati na rin ang katagalan sa pag-awat ng mga sekyu sa paliparan. At ultiumo bugbog na hitsura ni Mon pagkatapos ng pagkakagulo nila.

Di man natin alam ang tunay na unang sumuntok, alam natin kung ano ang kinahinatnan at kinahihinatnan ng pangyayaring iyon. Pagsasampo ng kaso. Pagkapahiya sa ibang tao. Pagkalabas ng tunay na pagkatao. Paglilitis sa hinaharap. Pagkadamay ng buong pamilya sa isyu. At marami pang iba.

***

Tinatawag na perigee-syzygy ang nangyaring pagkalapit ng buwan sa mundo habang nakalinya ang mga ito sa araw. Biro ng iba, ito raw ang dahilan kung bakit nagkaroon ng pagkakagulo sa ilang mga tao nung linggo. Pero ayon naman sa mga eksperto, wala itong kinalaman doon. Mas malaki di hamak ang hitsura ng buwan noong Sabado at Linggo pero hindi naman ibig sabihin nito na malaki rin ang mababago nito sa pag-uugali ng tao. Nagkataon na mga kilala ang mga taong sangkot sa isyu kaya naging malaking balita. Pero kung sa mga taong hindi sikat ito nangyari, baka kakaunti lang ang makabasa nito sa dyaryo, yun ay kung maibalita sila.

Giyera!

Mahigit dalawang linggo na ang nakakaraan mula nang pumutok ang balitang magnu-nuclear testing ang North Korea. May ilang haka-haka kung bakit umano nila ito binalak gawin. Nandyan ang pagpapakita ng pwersa na mayroon silang ganung kapangyarihan para matakot ang ibang bansa. May palusot na para umano ito sa selebrasyon ng ika-100 taon mula nang ipinanganak si Kim Il-sung, ang tinatawag nilang eternal president. May mga nagsasabi ring paghahanda ito para sa pakikipaggiyera sa mga kaaway ng bansa nila. Dahil sa aktibidad na ito, isa ang bansang Pilipinas sa mga nag-alala na baka tayo ay maapektuhan ng gagawing ito ng NoKor. Sa gitna ng pakikiusap ng Pilipinas at iba pang bansa sa buong mundo ay itinuloy pa rin ng NoKor ang nuclear testing noong nakaraang linggo. Ngunit sa pagkatuwa ng lahat (maliban na malamang sa gobyernong pinamumunuan ni Kim Jong-un) sila ay pumalpak.

Hindi nawawala sa mga balita ang pag-aagawan ng mga isla na matatagpuan sa West Philippine Sea (o South China Sea para sa iba). Nandyan ang Spratly Islands at nitong nakaraang linggo’y napabalita naman ang Scarborough Shoal. Ang Scarborough Shoal ay isang grupo ng mga isla na inaangkin ng Pilipinas, Tsina at Taiwan dahil sa mga potensyal na likas yaman na makikita at makukuha rito. Ang sabi ng Tsina, matagal nang kanila yun sapagkat sila umano ang unang nakakita at nagpangalan sa lugar. Depensa naman ng ating gobyerno, matagal nang napapabilang sa bansa ang Scarborough Shoal bilang bahagi ng Zambales. Isa umanong mapa na nilimbag noong 1734 ang nagpapakitang parte ng nabanggit na probinsiya ang nasabing mga isla. Noong 1965, nakapaglagak din daw tayo ng watawat at nakapagpatayo ng isang parola roon. Sa ngayon ay walang nakikitang solusyon sa argumento kundi ang sumangguni sa international court of law sapagkat sa pagitan ng maraming bansa ang usapin.

Halos kasabay naman ng balitang iyan ang pagbabalik ng mga Amerikano dito sa atin upang isagawa ang balikatan exercises. Wala umano itong kinalaman sa mga hidwaan na nagaganap sa pagitan ng Pilipinas at ibang bansa. Layon ng balikatan exercises na pagbutihin ang pagpaplano, pagsasagawa at pag-eensayo ng mga gawaing military sa pagitan ng mga Amerikano at Pilipinong sundalo. Ayon naman sa pahayagang Philippine Star, layunin din ng aktibidad na ito ng military ngayong taon na tumulong sa komunidad sa pamamagitan ng pagsasagawa ng mga paaralan at pagtulong sa mga medikal na misyon. Yun lang kaya ang mga dahilan? O mayroon pang mas mabigat na di nalalaman ng lahat?

Ano ang pangunahing tema na mahihinuha natin sa mga nabanggit na istorya? Ano pa kung hindi…

Mula pa noong unang panahon, mayroon ng giyera. Mababasa natin yan sa napakaraming libro tulad ng Bibliya. Puno ang mga libro ng kasaysayan ng paksang ito. Pero tulad ng pahiwatig sa mga istoryang nabanggit, di lamang noon mayroong giyera. Sa panahon natin ngayon ay marami pa rin ang nasa giyera, sila man ang nagpasimula o hindi. Sa katunayan, ayon sa website na ito, 60 bansa ang kabilang sa pakikidigma, mapaloob o mapalabas man ng kanilang teritoryo nagaganap ang hidwaan. Syempre, kasama na tayo sa animnapung mga bansang iyan.

Bakit ba mayroong giyera? Nag-isip ako ng mga dahilan. Una, ginagawa ito upang sumakop ng lupain upang lumaki ang teritoryo. Nagkakagiyera kapag nakikipaglaban ang mga sinasakop sa mga mananakop. Pwede ring mangyari ito kapag tumanggi ang mga sinakop sa sistema, pamamaraan, pamamalakad na ginagawa ng mga mananakop. Maliban sa mga nabanggit, maaaring dahilan din ay pagtatalo o di pagkakasundo ng dalawang paksyon tungkol sa isa o maraming usapin. O kaya naman, may mga bansang gusto lang magpamalas at magpakita sa iba ng kapangyarihan at kagalingan nila.

Gusto ko ring banggitin ang mga dahilan na sinabi ni Geoffrey Blainey, isang Australyanong manunulat ng kasaysayan, sa kanyang librong, The Causes of War. Ito umano ay madalas na ginagamit bilang reperensya pag digmaan na ang pinag-uusapan. Ayon sa website na ito, ang mga dahilan daw ng giyera ayon kay Blainey ay ang mga sumusunod:

  1. Ang optimismo ng mga lider na nagsasagawa ng giyera: lahat ay naniniwalang maikli lamang ang giyera at maipapanalo nila ito (Komento: Mahirap umasa sa maling akala.)
  2. Mga ekspektasyon (o inaasahang gagawin) ng mga bansang di man kasama sa giyera ay maaaring maaapektuhan ng giyerang magaganap (Komento: Ano ito, hulaan?)
  3. Pangloob na alitan o mga malaking pagbabago sa loob ng bansa (tulad ng pagkamatay ng monarch na namumuno) (Komento: May malaking pagbabago mang maganap, ibig bang sabihin nun, kailangang magka-giyera?)
  4. Mga dahilang pang-ekonomiya (Komento: Maraming mahihirap habang may kakaunting ubod ng yaman.)
  5. Impluwensiya ng panahon (Komento: Madalas daw na tuwing tagsibol at tag-init nagkakagiyera)
  6. Pagsukat sa kapangyarihan (Komento: Testing… testing. Hindi ba pwedeng ibang pagsukat ang gamitin?)

Hindi ko alam sa’yo pero mabubuod ko ang mga ito sa mga salitang kasakiman (sa kapangyarihan man o kayamanan), kabaliwan (di tamang pag-iisip) at kasamaan. Bakit mga ito? Para sa akin, kung hindi sakim sa lupa, gamit o anumang pag-aari ng tao, lahat ay magkakaroon. Kung hindi naman baliw ay mapagtatantong wala talagang nananalo sa giyera sapagkat lahat ay natatalo rito sa buhay, sa ari-arian, sa panahon, sa kapayapaan at kaganaang-loob. Kung hindi naman masama ay hindi magagawang manakit at kumitil ng buhay. Tama po ba?

Maaaring sinisimplehan ko ang mga bagay tungkol sa giyera. Tunay naman talagang kumplikado ang mga dahilan at salik ng pakikidigma. Pero, hindi naman ibig sabihing pag kumplikado na ang isang bagay ay hindi ito maaaring simplehan. Kung may tamang panuntunan ang tao at talagang isinasabuhay ito, maiiwasan ang anumang gulo, giyera o digmaan.

Sana maiwasan na ng tao ang giyera. May mga mabibigat (pero may mabababaw din) na dahilan kung bakit ginagawa ng tao ang pakikidigma pero sana’y magkaroon ng resolusyon ang mga ito. Mahirap mapasama sa isang giyera. Alam natin ito sapagkat nabasa natin ang mga pahina ng libro tungkol sa giyerang pinaglabanan ng ating mga bayani, kilala man o hindi, mula pa noong unang panahon. Ipanalangin nating wag nang magpasikat ang North Korea, wag nang maging ganid sa lupa ang Tsina at wag na tayong magpaloko sa Amerika.