25 Lessons

Noong isang araw ay ipinagdiwang ko ang aking ika-25 kaarawan. At hindi tulad noon, halu-halo ang nararamdaman kong emosyon bago pa ito sumapit. Bakit kaya? Aking teorya, marami kasi ang ipinaaala ng kaarawan sa akin. Una, ito ay tanda na ang lahat ng mga tao ay tumatanda. Ikalawa, ito ay paalala kung gaano na  tayo katagal dito sa mundong ibabaw. Ikatlo, nagsisilbi itong palatandaan sa atin tungkol sa mga ating mga sariling plano na ating ginawa dati pa, kung nagagawa ba natin ang mga ito o hindi. Panghuli, ito ay palatandaan kung gaano na ba kalayo o kalapit ang ating nararating. Kaagapay ng malayo o malapit na paglalakbay na ito sa buhay ay ang mga tanong tungkol sa ating paggulang (maturity). Ganun pa rin ba ang ating pag-uugali o tayo ba ay patungo sa mas mabuting tayo?

Sabi ng marami, ang pagtanda ay nagdadala ng karunungan. Bukod sa maraming taon ng pag-aaral, natututo ang tao sa dami ng kanyang karanasan. Natututo tayo ng mga aral tungkol sa sarili, sa pamilya, sa pagkakaibigan, sa pag-ibig, sa paniniwala at marami pang iba. Kaya ngayong 25 gulang na ako, nais kong isipin na sa aking 25 taon dito sa mundo ay maraming aral na akong natutunan. At umaasa akong maraming aral pa ang aking matutunan sa susunod na 25 at higit pang mga taon.

Pansamantala ay samahan n’yo akong tuklasin kung anu-anong mga aral ang natutunan ko sa loob ng 25 taon. Alamin mo rin kung parehas ba tayo ng pagtanaw tungkol sa iba’t-ibang bagay.

  1. Napakahalaga ng buhay. Ang buhay ang pinakaimportanteng ibinigay sa atin ng ating Panginoon Diyos at marapat na ito ay ating pangalagaan. Pansining ang bawat kaarawan na dumarating sa ating buhay ay tanda ng kahalagahang ito.
  2. Sa lahat ng pagkakataon, mahalagang pasalamatan ang ating Panginoon.
  3. Espesyal at natatangi ang bawat tao, bata man o matanda. Alaming ang tao ay nilikhang kawangis ng Diyos. Dapat ay subukan nating magbigay galang at respeto palagi sa bawat isa anuman ang pagkakataon.
  4. Mahalagang pagbutihin palagi ang ginagawa sa bahay, trabaho at iba pang lugar anuman ang mga ito. Tiyak na magbubunga ang ating mga ginagawa sa hinaharap.
  5. Mahalin ang mga kaibigan. Bigyang importansiya ang kanilang pinapakitang malasakit at atensyon sa atin. Kaugnay nito, huwag natin silang babalewalain. Alam natin na nandyan sila para sa atin, pero wag nating sagarin ang pinapakita nilang kabutihan at pagmamabuting-loob. Tsaka, hindi dapat sarili lang ang iniisip sa pagkakaibigan. Ika nga ng isang malapit na kaibigan, dapat two-way process ito. Tandaang maaaring sa pagkasayang at pagkawala napupunta ang pagkakaibigang hindi nasusuklian ng tama.
  6. Di na tayo dapat umaasa pa masyado sa ating mga magulang, lalo na kung tayo ay tapos na ng pag-aaral at may sarili ng trabaho. Hindi ba nga’t kaya nila tayo pinag-aral ay para makapagtrabaho tayo’t suportahan natin ang ating mga sarili? Matutuwa silang makita ito mula sa atin. Mas matutuwa sila kung sa kanila’y tutulong tayo.
  7. Madaling tumakbo ang oras. Akala nating marami pa tayong oras para gawin ang iba’t-ibang bagay pero magugulat na lamang tayo na wala na ang oras ng kahapon. At dahil d’yan, nalaman kong dapat habang maaga’y hubugin na natin ang ating mga pangarap, mithiin at hangarin sa buhay. Di pa naman huli ang lahat kung tayo ay matanda na lalo na kung tayo naman ay masipag. Pero tandaan na daig ng maagap ang masipag.
  8. Di dapat minamadali ang pag-ibig. Pero di rin dapat nagiging kampante lamang na kusa itong darating.
  9. Suklian ang pagtingin na binibigay sa atin ng isang natatanging tao sa ating buhay. Yan ay kung di pa naman tayo namamagitan sa paraang espesyal sa ibang tao. Minsan kasi, pag di natutumbasan ng tama ang pagtingin ay mayroon at mayroong masasakatan. Baka masira pa ang pagkakaibigan.
  10. Bilangin ang mga biyaya, gaano man kalaki o kaliit ang mga ito. Malalaman natin kung gaano tayo pinagpala.
  11. Iba-iba ang pag-uugali ng mga tao. Mayroong kakatuwaan mo, mayroon din namang ayos lang kahit di mo na muling makita o makasalamuha. Hehe. Pero di naman ibig sabihin nitong wala na tayong tsansang magbago dahil habang may panahon at pagkakataon, may pag-asa pa.
  12. Mahalin at maging mabuti sa mga bata. Ang pagpapakita sa kanila ng pagmamahal at kabutihan ay makakatulong sa paghubog ng kagandahang asal. Sa paglaki nila natin makikita na may mga epekto ang ginagawa natin sa kanila.
  13. Magtipid sa mga bagay na kaya mong tipirin para sa iyong sarili. Gumawa ng paraan upang makatipid. Wag mo nga lamang titipirin ang ibang tao, lalo na ang mga malalapit sa iyo.
  14. Laging bigyan ng kaukulang pagmamahal, paggalang, pag-aalala at pag-aalaga ang ating mga magulang. Isipin ang mga paghihirap, pagtitiyaga at pagmamahal na ibinigay nila sa atin mapalaki lamang tayo ng maayos at maganda.
  15. Mahirap paghintayin ang pag-ibig. Marunong maghintay ang puso, pero nakakainip din naman ang matagal at walang katarungang paghihintay.
  16. Dapat mahalin ang pamilya anuman ang mangyari. Sinu-sino pa ba ang magtutulungan pag dumating ang panahon ng taggipit o taghirap? Nandyan din naman ang ating mga kaibigan, pero palaging nandyan ang pamilya.
  17. Lahat ng tao ay tumatanda. Parang kailan lang nung nasa lansangan ako’t nakikipaglaro ng teks o kaya holen sa mga kaibigan kong bata noon. Ngayon, ako ay isa ng ganap na speech and language pathologist. Sa pagtanda ng tao, kailangang siguraduhin natin na marami tayong natututunan at subuking magamit ang mga ito para sa ating ikabubuti.
  18. Wag iasa sa bahala na ang hinaharap. Tandaang kaya nating baguhin ang kapalaran natin. Tayo ay mayroong pag-iisip. Tayo ay may katawang ating nagagalaw. Gamitin natin sila sa ikabubuti ng ating sarili.
  19. Makinig sa mga matatanda. Iba ang pang-unawa nila sa mga bagay-bagay kumpara sa atin. At malaki ang tsansang napagdaanan na nila ang mga napagdaanan natin kaya alam na alam na nila ang kanilang mga sinasabi sa kanilang mga payo.
  20. Mag-impok. Daig palagi ng taong may maihuhugot sa bulsa ang taong laging butas ang bulsa.
  21. Bawat bata ay natatangi. Kailangan nila ng tamang pag-aaruga at pagkalinga. Ang mga batang tinatawag na special children ay hindi naiiba sa ibang mga bata sapagkat kailangan din nila ng tamang pag-aaruga at pagkalinga. Higit man sa kung anong nakasanayan ang pag-aarugang kailangang ibigay sa kanila, ang mga ito naman ay tiyak na matutumbasan. Ayon sa ilang mga magulang ng aking mga estudyante, katumbas na ito ng di maipaliwanag na pagmamahal na pinapakita ng kanilang mga anak sa kanila.
  22. Marapat na lubusin natin ang ating oras dito sa mundo. Hindi maganda ang lagi na lamang na pagtanggi sa mga pagkakataong mas makikilala natin ang ibang tao, mas makakapunta tayo sa ibang lugar at mas makakaranas tayo ng mga bagay na di pa natin nararanasan. Mag-iingat nga lamang palagi at pakatandaan ang mga responsibilidad natin tuwing kukunin natin ang mga oportunidad na nabanggit. Tulad na lamang ng sinasabi ko madalas sa bunso kong kapatid: “Never lose sight of your goals.”
  23. Mabuting maging makatao at makabansa, pero pinakamagandang maging maka-Diyos. Gawin nating sentro ng ating buhay ang Panginoon at tiyak na tayo ay pagpapalain. Sa totoo lang, mahirap itong gawin lalo na kung nahahati sa iba’t-ibang bagay ang ating oras. Pero payo ng nga ng aking papa noon, humanap palagi ng panahon para sa Kanya. Pakatandaan natin ang mga Banal na Salitang ito mula sa Kawikaan 3: 5-6: Kay Yahweh ka magtiwala, buong puso at lubusan, at huwag kang mananangan sa sariling karunungan. Sa lahat ng iyong gawain siya’y alalahanin upang ika’y patnubayan sa iyong mga tatahakin.
  24. Maiging pumili ng mabuti ng kursong kukunin sa kolehiyo. Mahirap madismaya pagkatapos magtapos at gumawa ng trabahong di natin gusto. Ika nga ni Confucius, pumili tayo ng trabahong mahal natin at di na natin kakailanganin pang magtrabaho ni isang araw sa buhay.
  25. Mahalagang-mahalaga ang edukasyon sa buhay ng tao. Laging sinasabi sa aming magkakapatid ng aming mga magulang na mag-aral kami ng mabuti sapagkat edukasyon ang yamang hinding-hindi mananakaw sa amin. Bukod sa dala-dala natin ito hanggang pagtanda, hahangaan tayo at ating mga magulang ng lahat sapagkat hindi biro ang mag-aral at magpaaral. Tiyaga, sipag at pagsisikap ang pinuhunan natin kasama na rin ng dugo, luha at pawis natin at ng ating mga magulang.

Walang Hanggan

 

Simbolo ng Walang Hanggan

Eternity. Infinity. Perpetuity.

Ang mga magagandang salitang Ingles na nabanggit sa itaas ay nangangahulugang walang katapusan o walang hanggan. Tiyak kong sasang-ayon ka na maganda ngang pakinggan ang mga katagang iyan, pero lubos na mas maganda naman ang kanilang kahulugan. Walang patumangga, walang tigil-tigil, tuloy-tuloy hanggang kailanman.

Marami siguro ang mag-iisip na naaayon ngayon ang paksang ito dahil palabas ngayong gabi ang teleserye ng ABS-CBN na may titulong “Walang Hanggan.” Para sa akin, naaayon ang paksang ito kailan man at ang palabas na nabanggit ang nagpaalala lamang na mahalaga itong pag-usapan. Kung aalamin natin ang buod ng palabas, maaaring hulaan ngayon pa lang na ang walang hanggan na tinutukoy nila ay ang pag-ibig ng mga karakter sa kwento, lalo na ang mga ginagampanan nina Richard Gomez at Dawn Zulueta. Hindi mahirap isipin kung bakit sila ang kinuhang mga artista sa palabas na ito. Dati na silang loveteam noong mga panahong wala pa akong muwang sa mundo (o bago pa nga yata ako isinilang) at ngayong ang dami-dami ko nang sinasabi tungkol sa iba’t-ibang bagay, ang tambalan pa rin nila ang kinuha para sa programa. Tila sinasalamin ng pangyayaring ito na walang hanggan ang kanilang tambalan. Teka, may ganoon ba? Walang hanggang loveteam? Pero bago pa ako mawala sa gusto ko talagang itanong, posible bang walang hanggan ang pag-ibig ng mga tao sa isa’t-isa tulad ng hinuhulaang magiging kwento sa nabanggit na programa? Hindi ba nawawala ang pagmamahal ng isang tao sa kanyang minamahal oras na siya ay mamatay? Bakit “Mamahalin kita habambuhay” ang sinasabi ng mga ikinakasal at hindi “Mamahalin kita hanggang sa dulo ng walang hanggan?” Hindi kaya dahil di talaga natin alam kung mapapangatawanan natin ang huling nabanggit na linya?

Hindi man talagang totoo ang walang hanggang pagmamahal ng tao sa isa’t-isa, mayroong isang paniniwala naman ang maraming relihiyon sa mundo na magpapaliwanag tungkol sa mga katagang walang hanggan. Ito ay ang kabilang buhay. Ayon sa paniniwalang ito, hindi nagtatapos ang ating buhay sa mundong ginagalawan natin ngayon. Oo’t magtatapos ang pisikal nating katawan sapagkat ito talaga ay namamatay, pero ang tinatawag na ispiritwal na katawan ay walang hanggan ang buhay. Iyon nga lang, pagtapos ng oras mo sa mundong ito, dalawa lang ang ultimong magiging destinasyon ng kaluluwa mo at mananatili ka roon ng walang hanggan.

Kaluluwa lang ba ang sinasabing walang hanggan? Hindi. Ang Diyos na Siyang Simula at Wakas na Siya ring maygawa ng lahat (kasama na ang kaluluwa) ay walang hanggan. Walang hanggan din ang Kanyang pagmamahal. Kung aalamin natin ang dahilan kung bakit isinugo ng Diyos Ama ang Diyos Anak dito sa mundo mahigit dalawang libong taon na ang nakakaraan, masasabi nating ang pagmamahal Niya ay talagang walang hangganan. Di alintana sa maraming Kristiyano sa buong mundo na si Hesus, ang Diyos Anak, ay nagkatawang-tao at namatay sa krus para tubusin ang pagkakasala ng lahat. Ang parusang dapat tanggapin ng mga tao dahil sa mga bagay na hindi mabuti ay Kanyang inako. Di nararapat sa Kanya ang pagkamatay sa krus, pero dahil sa Kanyang walang hanggang pagmamahal, ito ay kanyang ginawa.

Kaya, wala mang walang hanggang loveteam o walang hanggang pagmamahal ng tao sa isa’t-isa, meron namang walang hanggang pag-ibig ang Diyos para tayo ay magkaroon ng buhay na walang hanggan.