Kamusta Ka, Kaibigan?

Sarap magkaroon ng kaibigan, ano?

Ay, kulang pala yun.

Masarap magkaroon ng tunay at totoong kaibigan.

Yung tipo ng kaibigan na kilala ka sa kung ano ka o sino ka. Yung tanggap ka ng buong-buo. Yung walang gaanong kondisyon (o minsan pa nga, wala talagang kondisyon). Yung tipong basta ikaw lang, pwede na. Kwentuhan, kantahan, kainan, biruan, lakad-lakad, dramahan (sa iba, haha) at kung anu-ano pa’y pupwedeng gawin mo kasama niya. Masaya ka sa ginagawa n’yo at masaya siya na kasama ka niya. Sa ideyal na mundo, ganyan lagi ang kaibigang ating makikilala.

Fist Bump (taken from kennyruby.com)

Alas, wala tayo sa ideyal na mundo. Sa tunay na buhay, marami tayong tao na makakasama. Marami sa kanila ay ating makakasalamuha at makikilala talaga. Marami ang ating magiging kaibigan. Ang iilan sa mga kaibigan na ito ay magiging tunay at totoo. Ang iba nama’y magiging inspirasyon. Mayroon ding manggagamit lamang.

Sa totoo lang, lahat ng relasyon ay may paggagamitan na nangyayari. Di ba’t sa kalikasan ay may paggagamitan sa paggitan ng mga hayop, halaman at kung anu-ano pang organismo? Nariyan ang komensalismo (kung saan sa pagitan ng dalawa ay may isang nakikinabang habang ang isa ay di naman naaapektuhan), myutwalismo (ang parehong organismo ay nakikinabang), amensalismo (ang isa’y naaapektuhan habang ang isa’y hindi) at parasitismo (ang isa’y nakikinabang habang ang isa’y naaapektuhan). Sa mga tao, parang ganyan din minsan ang nangyayari pero di mga yan ang katawagan. Minsan, pagmamahalan. Minsan, pakikisama. Minsan, pakikitungo ng maayos. Minsan, pang-uuto o panggagantso. Minsan din, pang-aabuso. Pero minsan din naman, pagkakaibigan.

Diyamante ka ba o graba?

Diamond (taken from aetherforce.com)

Manuri tayo ng kakaibiganing tao. Hindi lahat ng mabait ay mabuti. Hindi lahat ng masayang kasama ay masayang kaibiganin. Paranoid ang dating pero wala namang masama sa pagiging mapanuri. Aalamin mo lang naman kung sino mga totoo sa hindi. Mag-obserba ka lang. Tingnan mo mga gawain nila at pakikitungo nila sa’yo. Pakinggan kanilang mga sinasabi. Kung maaari, sa lahat ng pagkakataon. Ang pagkakaibigan naman kasi hindi lang dapat nadarama sa mga kasiyahan at kagalakan ng ating mga buhay. Madalas pa nga itong nadarama pag nasa ibaba tayo ng gulong ng palad. Kaya kung nakakilala ka ng mga totoo at mabubuti talagang mga kaibigan, wag mo na silang pakakawalan. Sila ay mga diyamante sa dagat na puno ng graba.

Mga Dahilan ng Pagkakaibigan

Kung tutuusin, may mga kanya-kanya tayong pakay kung bakit tayo nakikipagkaibigan. Nandyan yung gusto nating may tumanggap sa atin, anuman ang mayroon o wala tayo, kung sinuman tayo sa labas at lalung-lalo na sa loob. Hindi lahat ng tao maiintindihan tayo, kaya kay sarap sa pakiramdam kung may taong talagang makakaintindi at tatanggap sa atin ng buong-buo. Nandyan din yung gusto nating humanap ng kaugali o kaya nama’y kasundo natin. Hindi ba’t masaya kung may taong nakakaalam sa pakiramdam natin sa mga bagay-bagay na gusto o kaya ayaw natin sapagkat nararamdaman din niya ito? Minsan, gusto lang nating may makasama, o kaya makaagapay sa ibinibigay na hamon ng buhay. Minsan din, nais lang nating may makausap at makinig sa atin o magbigay ng payo.

Maaaring sabihin ng iba, di ba’t sinabi ko kanina na may paggagamitan na nangyayari? Oo, tama yun.  Pero iba namang paggamit ang nangyayari: kusa ito at walang masamang intensyon sa pagitan ng magkaibigan. Paggamit pa rin ba ang tawag dun? Hindi, kundi, pagtulong, pagkalinga, o pwede na ring pagmamahal.

Limang Katangian ng Tunay at Totoong Kaibigan

Pinky Promise (from wbez.org)May nabasa akong artikulo sa website na Lifehack tungkol sa mga katangian ng isang tunay at totoong kaibigan. Una sa mga binanggit ng artikulo ay magaling makinig. Yung tipong di lang palaging tungkol sa kanya ang kanyang sinasabi. O kaya pag nagsasalita ka, tipong nakikinig talaga siya at hindi lang yung hinihintay kang matapos sa pagsasalita. Ikalawa, sinsero. Sasabihin ng isang kaibigan ang mali sa iniasal o ginawa mo hindi katulad ng iba na maaaring sabihing ayos lang ang ginawa mo pero sisiraan ka sa ibang tao pag nakatalikod ka. Ikatlong katangian, tatanggapin ka ng kumpleto. Di ka niya susubukang baguhin lalo na kung ayaw mo o di ka kumportable rito. Ikaapat, maaasahan. Walang maraming dahilan. Pag siya ay iyong kailangan, pipilitin niyang ikaw ay damayan sa kung anumang paraan. Ikalima, di mo lang siya nakikita sa mga social networking site. Nakikita, nadarama at nakakapiling mo rin siya. Gagawa siya ng paraan at magbibigay ng oras para talaga magkita at magkausap kayo kahit papaano.

Ikaw, anong klaseng kaibigan ka?

Advertisements

Anong Nangyari sa Flight 370?

Boeing_777-200ER_Malaysia_AL_(MAS)_9M-MRO_-_MSN_28420_404_(9272090094)

Marso 8, 2014- Isang linggo mula ngayong araw ay nawala ng parang bula ang Boeing 777-200er (Malaysia Airlines Flight 370), isang pampasaherong eroplanong nanggaling sa Kuala Lumpur, Malaysia at patungo sana sa Beijing, China. Lulan ng nasabing eroplano ang 12 miyembro ng crew at 227 na mga pasahero na hanggang ngayon ay hindi pa rin alam ng mga kinauukulan kung nasaan.

Umalis ang eroplano sa Kuala Lumpur International Airport noong 12:41 ng madaling araw at inasahang lalapag sa Beijing Capital International Airport ng 6:30 ng umaga. Ibinalitang nasa tamang taas ang eroplano (35,000 feet o 10,700 m) at lumilipad sa bilis na 872 kph o 542 mph nang mawalan lahat ng komunikasyon. Sinasabing huling nagkaroon ng contact ang piloto nito sa air traffic control kulang-kulang isang oras pagkalipad nito sa himpapawid.

Umaga ng Sabado ay naibalita na ang pagkawala sa nasabing eroplano pero mas bumulaga ito sa kamalayan ng mga mamamayan sa buong mundo noong Linggo. Naging headline na ng maraming pahayagan at news shows ang pangyayari mula noon. Ipinakitang umiiyak, nagdadalamhati at nagtatanong ang mga kamag-anak na lulan ng eroplanong bigla na lang nawala. Nagbigay din ng mga pahayag ang gobyerno ng Malaysia at pamunuan ng Malaysian Airlines tungkol sa insidente bagamat marami ang tumuligsa sa kanila dahil umano sa hindi tama at kulang-kulang na pag-uulat.

Isang linggo na ang lumipas ngunit di pa rin natatagpuan o natutukoy ang nangyari sa Boeing 777-200er. Iba’t-ibang ispekulasyon na tuloy ang lumalabas sa kung paanong naganap ang nakakagimbal na pangyayari. Maraming conspiracy theories ang lumabas tungkol dito at ang ilan sa kanila ay ang mga sumusunod:

  1. Gawa umano ito ng mga alien
  2. Pakana umano ito ng mga Tsino upang malaman kung gaano kalawak ang nalalaman ng National Security Agency (NSA) ng Amerika tungkol sa kanila. Sinasabi kasing ilan sa mga pasahero ng eroplano ay may kaugnayan kay Edward Snowden, dating empleyado ng Central Intelligence Agency at contractor ng NSA na nagpakalat ng mga dokumento tungkol sa global surveillance na ginagawa ng gobyerno ng Amerika at ng iba pang mga bansang kasama sa grupong tinatawag na Five Eyes.
  3. Ginawa ito ng Illuminati, isang grupong sinasabing may layuning sakupin ang buong mundo at magtatag ng isang New World Order.
  4. May panibagong Bermuda Triangle (isang lugar na tinutukoy sa Central America kung saan misteryosong nawawala ang mga eroplano o sasakyang pandagat) at ito’y matatagpuan naman sa Malaysian peninsula kung saan sinasabing nawala ang Flight 370.

Pinakabagong Balita

Ayon naman sa pinakahuling balita ng CNN, gumawa ng malaking pagbabago sa direksyon at pag-akyat sa himpapawid ang Malaysian Airlines Flight 370 bago tuluyang mawalan ng komunikasyon. Dahil sa mga pagbabagong ito na nalaman tungkol sa pag-analisa ng electronic at satellite data, malamang daw ay bumagsak ang eroplano sa Bay of Bengal o sa Indian Ocean.

Anong magagawa natin?

 

Ikaw, ano sa tingin mo ang nangyari sa Boeing 7770-200er? Di pa natin malalaman sa ngayon kung ano talaga ang nangyari sa eroplano at ang mga sakay nito. Umasa tayong ginagawa lahat ng mga kinauukulan, pati na ang mga tumutulong na bansa tulad ng Pilipinas, ang mga dapat gawin upang maresolba ang nakapagtatakang pangyayari. Maigi ring ipagpatuloy natin ang pagsasaliksik at pakikinig sa mga balita. Huwag tayong maniniwala agad sa mga sabi-sabi at haka-haka kahit pa sabihing may punto ang mga nagsasabi nito. Higit sa lahat, ipagdasal natin ang mga pasahero at crew ng eroplano, pati na ang kanilang mga pamilya na patuloy na nag-aalala sa kanilang kinalalagyan.

Burnout

~Burnout~

Dumating na ba sa’yo ang panahong nagsasawa ka na sa mga ginagawa mo? O kaya naman di maiwasang isiping sana bumilis ang oras upang ikaw ay makatapos na ng trabaho? Nakadama ka na ba na tila ikaw ay hapung-hapo at parang kaawa-awa? May pagkakataon din bang gusto mong magpahinga o magbakasyon ng pagkahaba-haba? Hinto muna. Baka di mo alam na nabu-burnout ka na pala.

Ano ang burnout?

  1. Ayon sa Merriam-Webster Dictionary, ito ay ang pagkaubos ng lakas, pisikal man o emosyonal, na dulot ng stress o frustration na matagal nang nadarama
  2. Ayon naman sa website na helpguide.org, ang burnout ay isang estado kung saan ubos ang lakas ng isang tao sa mga aspetong pisikal, mental at emosyonal dulot ng sobra-sobra at matagal-tagal na stress. Nangyayari umano ito pag nakadarama ang tao ng overwhelming feeling at di na niya nagagawa ang mga kailangan niyang gawin. Habang tuluy-tuloy ang kanyang stress, nawawalan siya ng interes at motibasyon.

Anu-ano ang mga dahilan kung bakit nabu-burnout ang isang tao?

Ayon pa rin sa helpguide.org, ang mga sumusunod ang tinuturong kadahilanan:

  1. Work-related na mga kadahilanan
  • Pakiramdam na kaunti o wala kang kontrol sa trabaho mo
  • Kakulangan sa rekognisyon o gantimpala para sa mabuting pagtatrabaho
  • Di klaro o napakataas ng demand sa trabaho
  • Pagtatrabaho na tila paulit-ulit na lang o hindi na challenging
  • Pagtatrabaho sa isang magulo o may mataas na presyur na paligid
  1. Mga kadahilanang dulot ng lifestyle
  • Madalas na pagtatrabaho na may kakulangan ng oras sa pagrirelax at pakikisalamuha sa kapwa
  • Ang pakiramdam na kailangan mong maging napakaraming bagay para sa napakaraming tao
  • Pag-ako sa napakaraming responsibilidad na di nakatatanggap ng sapat na tulong mula sa ibang tao
  • Kakulangan sa tulog
  • Kakulangan ng mga malalapit at supportive na mga tao
  1. Pag-uugaling nakadudulot ng madaliang pagka-burnout
  • Pagiging perfectionist
  • Pagiging pessimistic
  • Pagiging controlling
  • High-achieving, Type A personality

Anu-ano ang mga sintomas ng burnout?

Ayon pa sa nabanggit na website kanina, ang mga sumusunod ang mga red flag o warning signs na may burnout ang isang tao:

  1. Mga pisikal na sensyales
  • Pakiramdam na laging pagod
  • Pakiramdam na laging magkakasakit
  • Madalas na pagkakaroon ng sakit ng ulo, sakit sa likuran at kasu-kasuan
  • Pagbabago sa appetite at pagtulog
  1. Mga emosyonal na senyales
  • Pakiramdam ng pagkabagsak at pagkwestyon sa sarili
  • Pakiramdam na walang magawa at talunan
  • Pakiramdam na nag-iisa sa mundo
  • Kakulangan sa motibasyon
  • Masamang pagtingin sa mundo
  • Bumababang satisfaction at sense of accomplishment
  1. Mga sensyales sa pag-uugali
  • Tumatakas sa mga responsibilidad
  • Umiiwas sa ibang mga tao
  • Procrastinating o pinatatagal gawin ang mga gawain
  • Ginagamit ang pagkain, droga o alkohol para makaagapay
  • Ibinubuhos nag frustration sa ibang mga tao
  • Lumiliban sa trabaho, dumarating ng lateo umaalis ng napakaaga

Paano ito maiiwasan?

Mga suhestyon ng nabanggit na website kanina:

  1. Simulan ang araw na may isang relaxing ritual. Imbes daw na umalis agad sa higaan pagkagising, magandang ugaliin na magkaroon ng 15 minuto sa pagmi-meditate, pagsusulat sa isang journal, pagsi-stretch o pagbabasa ng libro
  2. Kumain ng tama, mag-ehersisyo at matulog ng tama.
  3. Maglaan ng limitasyon o boundaries. Matutong magsabi ng “hindi” sa ibang tao lalo na kung may mga kailangan kang gawing mas importante.
  4. Maglaan ng panahon na di gumagamit ng teknolohiya: laptop, cellphone, atbp.
  5. Hasain ang ating creative side. Mabisa umanong gamut sa pagkaburnout ang creativity. Gumawa ng bago, magsimula ng isang nakatutuwang proyekto, ipagpatuloy ang isang masayang hobby. Pumili ng mga aktibidad na walang kinalaman sa trabaho.
  6. Alamin kung paano i-manage ang stress. Mas may kontrol tayo rito di tulad ng inaakala natin.

Huling Sabi

Nitong mga nagdaang buwan, aaminin kong muntikan na akong ma-burnout. Dama ko ang pagod di lamang bawat araw na lumipas kundi bago pa man matapos ang araw. Nagagawa ko ang mga kailangan kong gawin subalit tila may kakulangan akong nararamdaman. Naghahanap ako ng ibang bagay na hindi ko madalas ginagawa o di pa talaga ginagawa. Kumbaga, gusto kong makawala sa routine ng pang-araw-araw kong mga gawain. Di yata biro ang maglingkod bilang isang speech pathologist anim na beses sa isang linggo (na kadalasa’y may trabaho pang inuuwi sa bahay tulad ng reports), maging isang huwarang anak at kapatid at maging isang mabuting kasintahan habang di pinababayaan ang sarili. Tila lagi na lang kapos ang oras. Sa totoo lang.

Maligaya ako’t nagkaroon ako ng ilang araw na paghinto sa routine na aking ginagawa. Kasama ng ilang mga kaibigan, ako ay nakapagbakasyon sa labas ng bansa. Nahanap ko ang katahimikan na tila matagal kong inasam. Nadama ko ang kapahingahan sa lahat ng mga gawain kong parang ang tagal-tagal ko nang ginagawa. Habang nasa bakasyon di ako nagmamadali (maliban na lamang syempre kung kailangang gumising ng maaga para mapuntahan namin ang mga dapat naming puntahan). Sa ibang salita, nakawala ako pansamantala sa mga responsibilidad ko sa ibang tao. Napagtanto kong di naman ito masama, sapagkat responsibilidad din natin ang ating mga sarili. Kung tutuusin, ang masama ay kung pababayaan natin ang ating mga sarili, hindi ba? Kung kailangan tayo ng maraming tao tulad ng ating mga pamilya, mga kaibigan pati na ating mga pinaglilingkuran, paano natin sila matutulungan kung pababayaan natin ang ating sarili? Hindi ba’t mas marami ang maaapektuhan kung nagkataong tayo ay ma-burnout? Kaya kung ako ikaw, di ako mag-aatubiling magpahinga, magbakasyon o magpakalaya (haha) paminsan-minsan. Di lang ito para sa atin. Para sa ibang tao rin.

At habang nag-iisip ka kung saan ka magbabakasyon, tandaan mong:

Kalma Lang Pogi Tayo