Best TV Shows of 2013

Unang inilathala ang blog post na ito sa isa ko pang blog (theponderingmoviefan.wordpress.com). Akin lamang niri-repost dito upang mas marami ang makabasa ukol sa mga palabas sa telebisyon na pinakamaganda para sa akin sa taong 2013. Pumasok ba rito ang paborito mo?

 

Best TV Shows of 2013

The year 2013 brought out a lot of good TV. For sure more eyes were glued on the television to feast on shows that entertain, amuse, educate or inform. But what I am about to do now is tell you the best of the best on Philippine cable television, which regularly broadcasts American TV shows.

The year that was made me realize that we don’t need a lot of TV. I always knew that, but because I’m a hardcore TV fan, I have stacked up on shows that were deemed good. However, because I have far more important things to do (Not that I’m telling watching TV is not important. Hey, why am I writing this one right now, right?), I was only able to watch a select few in my spare time. I am narrowing down the Best of TV list into 5 (or 6 as you would know why in a while). Did your favorite make the cut?

TOP 5- MASTERS OF SEX and GAME OF THRONES

MofS

Masters of Sex is the best new American series to debut in the fall season. In addition to very compelling performances from its lead and supporting actors, the series boasts itself with really smart writing and great production values. One might think that this show is too hot for TV just basing on the title. It really is, but the sensual scenes are done in good taste. Moreover, what the show imparts is more than the skin. It looks into the human physiology of sex, and it dwells in the thin line work and relationships and how sex could work for or against it.

Game of Thrones Season 3

Game of Thrones reached a new height this year by surprising everyone (aside from the readers of the books where the series is based) during its The Rains of Castamere episode. That episode alone should be given commendation for being a good display of directing, acting and production skills. Moreover, I think the series is getting better and better one season after another.

TOP 4- AMERICAN HORROR STORY: COVEN

AHSCovenPoster

The top TV show last year still made it to the list of the best this year. Touching the topic of witchcraft, the series remains as campy yet as delightful as ever. The current season may be predictable at times, but it seems like the show’s creators never seem to run out of ideas that would surprise the audience with shocking or jaw-dropping scenes week after week. Not convinced? Watch it.

TOP 3- HANNIBAL

Hannibal

The best new American series to debut last year is Hannibal (it debuted during the first half of the year). Creator Bryan Singer made sure this show sets itself apart from popular versions of the Hannibal Lecter story in both TV and movies. The reimagining he did with Hannibal creates a league on its own: dark, affecting and very beautiful. The powerful performances of the cast and the great directing cap the brilliant production values the series offers.

TOP 2- THE BIG BANG THEORY

The Big Bang Theory Season 7

Even on its 7th season, this comedy series never ever fails to make the audiences laugh with its witty dialogues and smart storylines (I’m looking at you, Modern Family). The characters being portrayed by both lead and supporting cast are still as entertaining as ever.

TOP 1- BREAKING BAD

Breaking Bad- The Final Season

If the year 2013 will be remembered for one television show (yes, one television show only), then it will be remembered because of Breaking Bad, the best among the best this year (or probably the best ever). Ending the series with the final eight episodes of season 5, the team behind the show made it the most suspenseful, the most compelling, the most gripping episodes for the past year. Thanks to the brilliant acting of the cast, the great directing from its roster of directors, the beautiful cinematography, the great and smart writing and good over-all production values, Breaking Bad is the best TV show of 2013.

***

P.S. Three of my favorite reality shows really did great this year. The Voice continues its dominance as the best singing show to grace the golden screen because of the still surprising and entertaining rounds (Audition Round, Battle Round, Knockout Round and Live Shows), great hosting being done by Carson Daly and of course, the great chemistry among its coaches. Survivor has never been as compelling as its last season for a very long time. All the contestants are a hit. Meanwhile, The Amazing Race has never produced a great season for a long time as well and the last season satisfied the fans’ hunger for a great reality racing with its awesome travel destinations and very entertaining contestants.

Best Songs of 2013

Ang blog post na ito ay unang inilathala sa theponderingmoviefan.wordpress.com, ang isa pa sa aking mga blog. Ang post na ito ay naglilista ng mga pinakamagandang kanta para sa akin nitong patapos na taon ng 2013. Kung may gusto kayong idagdag o alisin sa listahan na ito, sabihin nyo lamang sa ibaba. Salamat at manigong bagong taon!

BEST SONGS OF 2013

The yearly countdown of the pondering movie, TV and music fan begins. And I want to start with the best music my ears were able to listen to for the past 12 months. I may be biased towards my favorite artists, but the songs listed here are songs that I think were great lyrically and/or musically. If you agree or disagree about what I post here, please write down on the comments section. Thank you and enjoy reading!

Top 10- BRAVE by Sara Bareilles

Sara Bareilles- Brave

Rumored to be the song that both musically and lyrically inspired Katy Perry’s Roar, this single off the pop singer’s latest album, Blessed Unrest, is brimming with positivity. Brave puts off a strong message about speaking up and being honest about oneself in mainstream, pop-friendly music

You can be amazing
You can turn a phrase into a weapon or a drug
You can be the outcast
Or be the backlash of somebody’s lack of love
Or you can start speaking up
Nothing’s gonna hurt you the way that words do
When they settle ‘neath your skin
Kept on the inside and no sunlight
Sometimes a shadow wins
But I wonder what would happen if you

Say what you wanna say
And let the words fall out
Honestly I wanna see you be brave
With what you want to say
And let the words fall out
Honestly I wanna see you be brave
I just wanna see you
I just wanna see you
I just wanna see you
I wanna see you be brave

Top 9- MY SONGS KNOW WHAT YOU DID IN THE DARK (LIGHT ‘EM UP) by Fall Out Boy

Fall Out Boy- My Songs Know What You Did in the Dark

This single that resurrected the pop rock band’s musical career is not only pleasing to the ears, it is also deceivingly hard to sing! The song’s got a lot of aggressive attitude and over-all dark anthem vibe. Without dwelling too much to its meaning, I chose this song as one of the best this year for its eargasmic vibe especially when one is put to the test or just about to punch someone. Haha, kidding.

My songs know what you did in the dark!

So light ‘em up, up, up!

So light ‘em up, up, up!

So light ‘em up, up, up!

 I’m on fire!

Top 8- WRECKING BALL by Miley Cyrus

Miley Cyrus- Wrecking Ball

She seems like a girl who’s lost the goodness in her cause but let not that personality fool you. She still can make good music. This power ballad showcases the former teen superstar’s vocal chops in the captivating rhythm of the song.

Don’t you ever say I just walked away
I will always want you
I can’t live a lie, running for my life
I will always want you

I came in like a wrecking ball
I never hit so hard in love
All I wanted was to break your walls
All you ever did was wreck me
Yeah, you, you wreck me

Top 7- WAKE ME UP by Avicii

Avicii- Wake Me Up

The Swedish DJ who keeps on creating poppy EDM for everyone to hear succeeds with Wake Me Up, a chart-topping single that features Aloe Blacc for vocals and guitar from Incubus’ Mike Eizenger.

Wish that I could stay forever this young
Not afraid to close my eyes
Life’s a game made for everyone
And love is the prize

So wake me up when it’s all over
When I’m wiser and I’m older
All this time I was finding myself
And I didn’t know I was lost

Top 6- JUST GIVE ME A REASON by Pink feat. Nate Ruess

Pink- Just Give Me A Reason

This power ballad features two of the most distinct and beautiful voices of this generation: Pink and Nate Ruess of the band, fun. Featuring solo parts that both showcase the two singers’ excellent vocals, the song undoubtedly transcends when they sing together. Eargasm results when their voices blend. Moreover, I won’t be surprised if the song wins for Song of the Year in the Grammys. Two lovers yearning to mend their relationship is clearly felt and understood through and through when the song is being played.

Now you’ve been talking in your sleep, oh, oh
Things you never say to me, oh, oh
Tell me that you’ve had enough
Of our love, our love

Just give me a reason
Just a little bit’s enough
Just a second we’re not broken just bent
And we can learn to love again
It’s in the stars
It’s been written in the scars on our hearts
We’re not broken just bent
And we can learn to love again

Top 5- MIRRORS by Justin Timberlake

Justin Timberlake- Mirrors

Easily the best track off Justin Timberlake’s 20/20 Experience album, this emotional ballad keeps it very interesting and pleasing to the ears with a length of 8 minutes and 5 seconds that features a grand production of instrumentation, catchy yet very meaningful lyrics and of course, the artist’s soaring vocals and pleasing falsetto.

‘Cause I don’t wanna lose you now
I’m lookin’ right at the other half of me
The vacancy that sat in my heart
Is a space that now you hold
Show me how to fight for now
And I’ll tell you, baby, it was easy
Comin’ back here to you once I figured it out
You were right here all along

It’s like you’re my mirror
My mirror staring back at me
I couldn’t get any bigger
With anyone else beside of me
And now it’s clear as this promise
That we’re making two reflections into one
‘Cause it’s like you’re my mirror
My mirror staring back at me, staring back at me

Top 4- ROAR by Katy Perry

Katy Perry- Roar

Continuing the feel-good anthem of her songs, Katy Perry does it great with Roar, her first single off her latest album, Prism. Roar soars with Perry’s strong vocals immersed in booming instrumentations of piano and drums.

 You held me down, but I got up (HEY!)
Already brushing off the dust
You hear my voice, you hear that sound
Like thunder gonna shake the ground
You held me down, but I got up (HEY!)
Get ready ’cause I’ve had enough
I see it all, I see it now

I got the eye of the tiger, a fighter, dancing through the fire
‘Cause I am a champion and you’re gonna hear me roar
Louder, louder than a lion
‘Cause I am a champion and you’re gonna hear me roar
Oh oh oh oh oh oh
Oh oh oh oh oh oh
Oh oh oh oh oh oh
You’re gonna hear me roar

Top 3- CAN’T HOLD US by Macklemore and Ryan Lewis

M and RL- Can't Hold Us

If there’s one song that is the most infectious among all infectious songs this year, this is it. I’ve never liked a hip hop song as much as this before but because of the American hip-hop duo, I’m beginning to like hip hop more. This anthemic song defines the summer of the year by featuring a lashing of raps, a very catchy chorus and over-all a vibrant, upbeat and uplifting music.

Can we go back?

This is the moment

Tonight is the night

We’ll fight ‘til it’s over

So we put our hands up like the ceiling can’t hold us

Like the ceiling can’t hold us

Top 2- IKOT-IKOT by Sarah Geronimo

Sarah Geronimo- Expressions

The Philippine music for the year 2013 thrived with pop singers- old (resilient ones) and new (via reality shows), alternative rock bands and a number of indie artists. But the one who stood out the most is none other than Sarah Geronimo, claimed to be the country’s pop princess. The lead single off her latest album, Ikot-ikot represents the more mature Sarah as she croons about a tiring affair with a lover, perfected with its incredibly very catchy hook plunged in an upbeat yet dramatic music production. But, as a good friend mentioned in his blog, it is Sarah who made the song really her own. And I quote what my friend said: “Sarah Geronimo gives the lyrics a brooding, adult contemporary spin: heavy on grit and rage. [Her] delivery is all it takes to tell the story, rough and manic.”

Heto na naman tayo
Parang kelan lang ang huli
Gaano man kalayo
Tayo’y pinagtatagpong muli
Ilang ulit nagkasakitan
Ngunit paulit na gumagaling
Ilang ulit balak na iwan
Ngunit patuloy na bumabalik

Kay rami nang sakit
Na nilimot napabayaan
‘Di maiwasang isipin
Na tayo’y para bang tumatakbo

Sa walang hanggan na kalye, tumatakbo
Ang pag-ibig na tila ba ‘sang biyaheng
Ikot-ikot lang, ikot-ikot-ikot lang
Ikot-ikot lang, ikot-ikot-ikot
Ikot-ikot lang, ikot-ikot-ikot lang
Ikot-ikot lang, ikot-ikot-ikot

Top 1- COUNTING STARS by OneRepublic

One Republic- Counting Stars

The band’s latest single, Counting Stars, is also the most commercially successful off their third album, Native. Featuring poetic and reflective yet puzzling and ambiguous lyrics entrenched in pop rock with hints of indie and folk music, this song bursts with constant tempo changes, head-banging rhythms and Ryan Tedder’s excellent vocals. In the surface, the song teaches us to dream big, pray hard and do what we can to reach those stars. Deeply, though, this may mean another thing.

Lately I been, I been losing sleep
Dreaming about the things that we could be
But baby, I been, I been prayin’ hard
Said no more counting dollars
We’ll be counting stars
Yeah, we’ll be counting stars

I see this life
Like a swinging vine
Swing my heart across the line
In my face is flashing signs
Seek it out and ye shall find

Old, but I’m not that old
Young, but I’m not that bold
And I don’t think the world is sold
I’m just doing what we’re told

I feel something so right
By doing the wrong thing
And I feel something so wrong
By doing the right thing
I could lie, could lie, could lie
Everything that kills me makes me feel alive

Runners-up:

PLAY HARD by David Guetta feat. Ne-Yo & Akon

THRIFT SHOP and SAME LOVE by Macklemore and Ryan Lewis

SAY SOMETHING by A Great Big World feat. Christina Aguilera

CLARITY by Zedd

AFTER ALL THIS TIME by Itchyworms

I KNEW YOU WERE TROUBLE by Taylor Swift

FEEL AGAIN and IF I LOSE MYSELF by OneRepublic

IN A WORLD LIKE THIS by Backstreet Boys

ATLAS by Coldplay

HONEYMOON AVENUE by Ariana Grande

WHEN I WAS YOUR MAN by Bruno Mars

INCREDIBLE by Celine Dion and Ne-Yo

SCARED TO DEATH by KZ Tandingan

NOT A BAD THING by Justin Timberlake

RADIOACTIVE by Imagine Dragons

THE ONLY ONE by James Blunt

LET ME GO by Avril Lavigne feat. Chad Kroeger

SAFE AND SOUND by Capital Cities

Kahalagahan, Kabutihan at Kagandahan ng Pagbabasa

Small boy reading a book (taken from bookriot.com)

Mula pa pagkabata, mahilig na akong magbasa. Laking pasasalamat ko sa aking Mama at Papa sapagkat sila ang nagturo sa akin kung paano magbasa. Oo nga’t sa eskwelahan ko mas natutunan ang iba’t-ibang kasanayan sa pagbabasa pero sa aming tahanan ko unang naramdaman ang saya at nalaman ang importansya ng pagbabasa. Natatandaan ko noong ako’y nasa preschool level pa lang, ginagawa na namin ng aking Mama ang aking mga takdang aralin o binabasa ang mga pinababasa ng guro bago pa n’ya ako payagang makipaglaro sa labas kasama ng aking mga kaibigan. Noong ako’y nasa mababang paaralan, tinututukan ako ng aking Papa sa pagbabasa at pagri-review tuwing ako’y may mga eksamen. Tuwang-tuwa ako noon pag bakasyon sapagkat nakakapunta ako kina Lolo at Lola para makabasa ng encyclopedia. Masayang tumuklas ng mga bagay na di ko pa nalalaman at pag-aralan pang maigi ang mga bagay na interesante para sa akin. Ang saya-saya ko  rin noon pag may nagriregalo sa akin ng libro tuwing Pasko o kaarawan ko. Laking tuwa ko rin pag nakabili na kami ng mga libro sa eskwela pagka-enroll sapagkat bubuklatin ko na ang mga ito at sisimulang basahin. Di man buong araw, ang pagbabasa ko ng mga librong ito ay di pumapalya kahit ilang oras lamang. Malaki ang pasasalamat ko sa aking Lolo sapagkat sa kanya ko nakuha ang hilig sa pagbabasa ng mga pahayagan. Nang mauso ang internet, tuwang-tuwa ako sapagkat mas lumawak ang seleksyon ng aking pwedeng basahin. May ideya na siguro kayo kung gaano ako kasaya sa pagbabasa, ano?

Reading-is-to-the-mind-what-exercise-is-to-the-body.

Ano ba ang Importansiya ng Pagbabasa?

Ayon sa website ng Gemm Learning, maraming mabubuting epekto ang pagbabasa. Sinasabi rito na ang pagbabasa ay isang importanteng life skill. Mahihirapan umano sa pag-aaral ang mga batang nagkakaproblema sa pagbabasa (lalo na siguro kung hindi ito maaagapan agad). HIgit pa silang mahihirapan sa paghahanap ng trabaho, pagiging independent at pagiging mabuting mamamayan, magulang o manggagawa kung sila man ay makapagtapos.

Ang pagbabasa rin daw ay isang mabuting pagi-ehersisyo sa ating utak. Sinasabing mas demanding ito kumpara sa panonood ng telebisyon o pakikinig sa radyo. Ani Maryanne Wolf, director ng Center for Reading and Language Research sa Tufts University, sa pagbabasa raw ay mas mapipilitan tayong gumawa ng naratibo (narrative) at mag-imagine. Sa pagbabasa raw kasi, mas may oras tayong mag-isip. Kumbaga maaari tayong huminto para sa pag-intindi (comprehension) at pagkuha sa tunay na kahulugan at implikasyon(insight) ng ating binasa. Ang pagbabasa ay nakatutulong din sa concentration at attention skills.

Dagdag pa ng website, ang pagbabasa rin ay nakatutulong sa pagtaas ng ating bokabularyo. Totoo ito sapagkat sa pagbabasa ng iba’t-ibang babasahin ay makakaharap natin ang mga salitang pamilyar at di pamilyar. Sa pagkaintindi natin sa ating mga binasa ay mauunawaan natin ang mga salitang bago pa lamang sa atin.

Nakatutulong din ang pagbabasa sa pagtaas ng tiwala sa sarili ng isang tao. Sinasabi na isa umanong chain reaction ang nangyayari: pag tayo ay laging nagbabasa, marami tayong malalaman; pag marami tayong nalalaman, marami ang mga taong hihingi sa atin ng mga kasagutan tungkol sa iba’t-ibang bagay; pag maraming tao ang humihingi sa atin ng tulong, matutulungan tayo nitong mas bumiti ang pagtingin at tiwala natin sa ating mga sarili.

Isa pa sa mga sinasabing magandang epekto ng pagbabasa ay ang paghasa sa ating creativity. Dahil nai-expose tayo sa mga bagong ideya at mas maraming impormasyon sa pamamagitan ng pagbabasa, maaaring magkaroon ng pagbabago (ikabubuti o ikagagaling) sa paraan ng ating pag-iisip.

Reading Boy (taken from chatt,hdsb.ca)

Dagdag ng Reader’s Digest, ang mga mabuting naidudulot pa ng pagbabasa ay ang mga sumusunod:

  1. Mas natututunan nating ang empathy. Sa pag-intindi natin umano sa mga karakter ng mga istoryang ating binabasa, mas nahahasa ang pag-intindi natin sa pakiramdam ng ibang tao.
  2. Pinababata nito ang ating mga utak. Nabanggit ko kanina na naiehersisyo ito, at dahil dito ay lagi itong nagagamit at bumababa ang posibilidad ng pagkakaroon natin ng mga sakit tulad ng Alzheimer’s Disesase.
  3. Nakatatanggal ito ng stress. Sinasabing bumababa ang stress-inducing hormones na tulad ng cortisoli sa tuwing tayo ay nagbabasa ng libro.
  4. Nagbibigay motibasyon ang pagbabasa. Sa pagbabasa tungkol sa isang tao o karakter na nakalampas sa mga pagsubok para marating ang gustong marating ay magbibigay sa atin ng motibasyon para gawin natin ang ating personal na mithiin.
  5. Mararamdaman nating tayo ay mas konektado sa ibang tao. Kapag nakaka-identify tayo sa mga karakter ng mga istoryang ating binabasa, makatutulong itong makaramdam tayo ng isang real-life relationship na maaaring magdulot sa atin ng pakiramdam na tayo ay bahagi ng isang grupo (inclusion).
  6. Makaliliwanag ito ng ating araw. Magandang ending man o maliliit na detalye sa istorya kung saan ay makaka-relate tayo ay may malaking epekto sa ating pakiramdam.
  7. Mas makatitipid tayo. Kumpara sa panonood ng pelikula, pagpunta sa mga amusement park o pagkain sa labas, ang pagbabasa ay isang maganda at matipid na paraan para malibang.

Iilan pa sa mga dagdag na mabuting epekto ng pagbabasa mula sa website na LifeHack ay ang:

  1. Mas matibay na thinking skills. Sa pamamagitan ng pag-alala at pag-intindi sa mga nangyari sa ating binabasa ay mahahasa ang ating analytical at critical thinking skills.  
  2. Mas mabuting writing skills. Dulot na rin ng mas maigting na bokabularyo, ang pagbabasa ng mga magaganda at mabubuti ang pagkakagawa na mga libro at iba pang babasahin ay magkakaroon ng magandang epekto sa pagsusulat ng mga nakababasa sa mga ito. Maaaring may matutunan tayo sa iba’t-ibang estilo ng mga manunulat ng mga babasahing ating binabasa.

Ang haba ng blog post kong ito, ano? Ayos lang yan. Marami ka namang natututunan e. Ang magandang balita niyan, hindi pa ito tapos sapagkat may mga gusto pa akong sabihin. Hehe.

Book Club

The Thursday Book Club! Ruel, Rosy, Isa, Meng, Sonny and I. Wala sa mga larawan ang unang nakaisip na magtatag kami ng isang book club, si Zia.

The Thursday Book Club! Ruel, Rosy, Isa, Meng, Sonny and I. Wala sa mga larawan ang unang nakaisip na magtatag kami ng isang book club, si Zia.

Nakaka-miss ang magkaroon ng isang book club. Taong 2012 nang magtatag kami ng ilang mga kaibigan ng isang book club kung saan bawat isa sa amin ay mamimili ng librong babasahin at pag-uusapan ang tungkol dito sa katapusan ng buwan (isang libro, isang buwan. Tinawag naming itong Thursday Book Club dahil tuwing Huwebes kami laging nagkikita at naglalaan ng ilang oras pagkatapos ng trabaho (sa huling Huwebes ng buwan) upang mapag-usapan ang libro na aming binasa. Isang libro lamang sa isang buwan ang amin noong pinag-uusapan at ang namili ng libro ang siyang moderator ng pagpupulong na aming gagawin sa buwan na iyon. Ang ilan sa mga binasa at pinag-usapan naming mga libro ay ang mga sumusunod: The Gospel According to Jesus Christ ni Jose Saramago, World War Z ni Max Brooks, The Tale of Two Cities ni Charles Dickens, The Little Prince ni Antoine de Saint- Exupery, Everything’s Eventual ni Stephen King, The Rose & The Beast – Fairy Tales Retold ni Francesca Lia, Battle Hymn of the Tiger Mother ni Amy Chua, Life of Pi ni Yann Martel at Men are from Mars, Women are from Venus ni John Gray. Nakatutuwa ang ginagawa namin noong pagbibigayan ng opinyon at komento tungkol sa aming mga binasa. Masasabi kong lumawak talaga ang aming perspektibo sa iba’t-ibang bagay at nakatulong ito sa pag-intindi at pag-unawa namin tungkol sa iba’t-ibang tema at isyu. Umaasa ako na sa darating na bagong taon ay manumbalik ang aming book club para mas mahasa at mas gumaling kami sa pag-intindi sa mundong ating ginagalawan.

Huling Salita

Sa totoo lang, napakagandang gawain ng pagbabasa. Ang dami nitong magagandang epekto tulad ng mga nabanggit sa itaas. Ayaw mo bang pansamantalang iwanan ang mundong iyong ginagalawan upang maglakbay sa mundo ng iyong imahinasyon? Gusto mo bang makahanap ng pansamantalang katahimikan mula sa napakaabalang mundo na iyong ginagalawan? Gusto mo bang makakilala ng mga karakter na tutulong sa iyong makaunawa ng iba’t-ibang personalidad sa tunay na mundo? Higit sa lahat, nais mo bang tumuklas ng maraming bagay at maunawaan ang mga bagay-bagay na nakaaapekto sa atin? Kung gayun ay magbasa ka. Ano man ang edad mo sa ngayon, hindi iyan hadlang para hindi ka magbasa. Hinding-hindi pa huli ang lahat. Hala, maghanap na ng babasahin at simulan mo na!

Seryoso kunwari sa pagbabasa. Hehe.

Seryoso kunwari sa pagbabasa. Hehe.

P.S.

Malaki ang pasasalamat ko sa mga pelikulang Harry Potter at The Hunger Games na hango sa mga popular na libro nina J.K. Rowling at Suzanne Collins. Ang mga pelikula kasing ito ay nahikayat at patuloy na nahihikayat ang mga tao, bata man o matanda, na bumalik sa pagbabasa ng mga libro. Fictional books man ang mga ito, malaki pa rin ang nagagawa ng mga ito upang mapamahal ang mga mambabasa nila sa pagbabasa mismo. Tama, hindi ba?

Burnout

~Burnout~

Dumating na ba sa’yo ang panahong nagsasawa ka na sa mga ginagawa mo? O kaya naman di maiwasang isiping sana bumilis ang oras upang ikaw ay makatapos na ng trabaho? Nakadama ka na ba na tila ikaw ay hapung-hapo at parang kaawa-awa? May pagkakataon din bang gusto mong magpahinga o magbakasyon ng pagkahaba-haba? Hinto muna. Baka di mo alam na nabu-burnout ka na pala.

Ano ang burnout?

  1. Ayon sa Merriam-Webster Dictionary, ito ay ang pagkaubos ng lakas, pisikal man o emosyonal, na dulot ng stress o frustration na matagal nang nadarama
  2. Ayon naman sa website na helpguide.org, ang burnout ay isang estado kung saan ubos ang lakas ng isang tao sa mga aspetong pisikal, mental at emosyonal dulot ng sobra-sobra at matagal-tagal na stress. Nangyayari umano ito pag nakadarama ang tao ng overwhelming feeling at di na niya nagagawa ang mga kailangan niyang gawin. Habang tuluy-tuloy ang kanyang stress, nawawalan siya ng interes at motibasyon.

Anu-ano ang mga dahilan kung bakit nabu-burnout ang isang tao?

Ayon pa rin sa helpguide.org, ang mga sumusunod ang tinuturong kadahilanan:

  1. Work-related na mga kadahilanan
  • Pakiramdam na kaunti o wala kang kontrol sa trabaho mo
  • Kakulangan sa rekognisyon o gantimpala para sa mabuting pagtatrabaho
  • Di klaro o napakataas ng demand sa trabaho
  • Pagtatrabaho na tila paulit-ulit na lang o hindi na challenging
  • Pagtatrabaho sa isang magulo o may mataas na presyur na paligid
  1. Mga kadahilanang dulot ng lifestyle
  • Madalas na pagtatrabaho na may kakulangan ng oras sa pagrirelax at pakikisalamuha sa kapwa
  • Ang pakiramdam na kailangan mong maging napakaraming bagay para sa napakaraming tao
  • Pag-ako sa napakaraming responsibilidad na di nakatatanggap ng sapat na tulong mula sa ibang tao
  • Kakulangan sa tulog
  • Kakulangan ng mga malalapit at supportive na mga tao
  1. Pag-uugaling nakadudulot ng madaliang pagka-burnout
  • Pagiging perfectionist
  • Pagiging pessimistic
  • Pagiging controlling
  • High-achieving, Type A personality

Anu-ano ang mga sintomas ng burnout?

Ayon pa sa nabanggit na website kanina, ang mga sumusunod ang mga red flag o warning signs na may burnout ang isang tao:

  1. Mga pisikal na sensyales
  • Pakiramdam na laging pagod
  • Pakiramdam na laging magkakasakit
  • Madalas na pagkakaroon ng sakit ng ulo, sakit sa likuran at kasu-kasuan
  • Pagbabago sa appetite at pagtulog
  1. Mga emosyonal na senyales
  • Pakiramdam ng pagkabagsak at pagkwestyon sa sarili
  • Pakiramdam na walang magawa at talunan
  • Pakiramdam na nag-iisa sa mundo
  • Kakulangan sa motibasyon
  • Masamang pagtingin sa mundo
  • Bumababang satisfaction at sense of accomplishment
  1. Mga sensyales sa pag-uugali
  • Tumatakas sa mga responsibilidad
  • Umiiwas sa ibang mga tao
  • Procrastinating o pinatatagal gawin ang mga gawain
  • Ginagamit ang pagkain, droga o alkohol para makaagapay
  • Ibinubuhos nag frustration sa ibang mga tao
  • Lumiliban sa trabaho, dumarating ng lateo umaalis ng napakaaga

Paano ito maiiwasan?

Mga suhestyon ng nabanggit na website kanina:

  1. Simulan ang araw na may isang relaxing ritual. Imbes daw na umalis agad sa higaan pagkagising, magandang ugaliin na magkaroon ng 15 minuto sa pagmi-meditate, pagsusulat sa isang journal, pagsi-stretch o pagbabasa ng libro
  2. Kumain ng tama, mag-ehersisyo at matulog ng tama.
  3. Maglaan ng limitasyon o boundaries. Matutong magsabi ng “hindi” sa ibang tao lalo na kung may mga kailangan kang gawing mas importante.
  4. Maglaan ng panahon na di gumagamit ng teknolohiya: laptop, cellphone, atbp.
  5. Hasain ang ating creative side. Mabisa umanong gamut sa pagkaburnout ang creativity. Gumawa ng bago, magsimula ng isang nakatutuwang proyekto, ipagpatuloy ang isang masayang hobby. Pumili ng mga aktibidad na walang kinalaman sa trabaho.
  6. Alamin kung paano i-manage ang stress. Mas may kontrol tayo rito di tulad ng inaakala natin.

Huling Sabi

Nitong mga nagdaang buwan, aaminin kong muntikan na akong ma-burnout. Dama ko ang pagod di lamang bawat araw na lumipas kundi bago pa man matapos ang araw. Nagagawa ko ang mga kailangan kong gawin subalit tila may kakulangan akong nararamdaman. Naghahanap ako ng ibang bagay na hindi ko madalas ginagawa o di pa talaga ginagawa. Kumbaga, gusto kong makawala sa routine ng pang-araw-araw kong mga gawain. Di yata biro ang maglingkod bilang isang speech pathologist anim na beses sa isang linggo (na kadalasa’y may trabaho pang inuuwi sa bahay tulad ng reports), maging isang huwarang anak at kapatid at maging isang mabuting kasintahan habang di pinababayaan ang sarili. Tila lagi na lang kapos ang oras. Sa totoo lang.

Maligaya ako’t nagkaroon ako ng ilang araw na paghinto sa routine na aking ginagawa. Kasama ng ilang mga kaibigan, ako ay nakapagbakasyon sa labas ng bansa. Nahanap ko ang katahimikan na tila matagal kong inasam. Nadama ko ang kapahingahan sa lahat ng mga gawain kong parang ang tagal-tagal ko nang ginagawa. Habang nasa bakasyon di ako nagmamadali (maliban na lamang syempre kung kailangang gumising ng maaga para mapuntahan namin ang mga dapat naming puntahan). Sa ibang salita, nakawala ako pansamantala sa mga responsibilidad ko sa ibang tao. Napagtanto kong di naman ito masama, sapagkat responsibilidad din natin ang ating mga sarili. Kung tutuusin, ang masama ay kung pababayaan natin ang ating mga sarili, hindi ba? Kung kailangan tayo ng maraming tao tulad ng ating mga pamilya, mga kaibigan pati na ating mga pinaglilingkuran, paano natin sila matutulungan kung pababayaan natin ang ating sarili? Hindi ba’t mas marami ang maaapektuhan kung nagkataong tayo ay ma-burnout? Kaya kung ako ikaw, di ako mag-aatubiling magpahinga, magbakasyon o magpakalaya (haha) paminsan-minsan. Di lang ito para sa atin. Para sa ibang tao rin.

At habang nag-iisip ka kung saan ka magbabakasyon, tandaan mong:

Kalma Lang Pogi Tayo

Sa Wakas

Sa Wakas: A New Pinoy Rock Musical

Matagal-tagal na rin nung huli akong nakapanood ng isang musical sa isang entablado. Kadalas kasi’y nanonood lamang ako ng mga ganito sa pelikula (I Do Bidoo, Mamma Mia, Jesus Christ Superstar). Natatangi ang pagtatanghal ng isang musical sapagkat di lamang umaarte ang mga actor at aktres sa entablado; sila pa’y kumakanta ng mga awiting kailangan nilang sabayan ng emosyong akma sa eksenang kanilang ginagawa.

Kagabi lamang ay nanood ako kasama ng aking kasintahan at mga kaibigan ng pinakabagong musical na may pangalang, Sa Wakas, sa PETA Theater. Nakapaloob sa musical na ito ang mga kanta ng popular na bandang Sugarfree, na ilang taon ding naghandog ng magagandang awitin bago sila ma-disband noong 2011. Ang titulo ay hango sa unang nilabas nilang album. Tungkol sa pag-iibigan, pagtataksil at paghuhubog ng pangarap ang Sa Wakas. Napaka-akma ang mga kanta ng banda dahil karamihan sa mga ito’y kwento ng pag-ibig at pagmamahalan. Di mabibigo ang mga taga-suporta ng Sugarfree na may gusto sa mga kantang Prom (“Parang atin ang gabi, para bang wala tayong katabi, at tayo’y sumayaw na parang di na tayo bibitaw”), Kwarto (“Maglilinis ako ng aking kwarto na punung-puno ng galit at poot”), Tulog Na (“Tulog na, mahal ko. Hayaan na muna natin ang mundong ito. Sige na, tulog na tayo.”), Hari ng Sablay (“Ako ang hari ng sablay. Hinding-hindi makasabay-sabay sa hangin ng aking buhay”), Wag Ka Nang Umiyak (“Kapit ka sa akin. Kumapit ka sa akin. At di kita bibitawan.”), Dear Kuya (“Dear kuya, kamusta ka na dyan? Anong balita?”) at marami pang iba dahil ang mga ito’y nakapaloob sa pagtatanghal. Ako nama’y nagkaroon ng mga bagong paboritong kanta dahil sa nasaksihan ko kagabi: Kwentuhan (“Kwentuhan lang, wala namang masama.”) at Kandila (“Magka-ilaw man, madilim pa rin kung wala ka.”) mula sa paborito kong album nilang, Dramachine.

Topper, Lexi, Gabby: Mga bida sa Sa Wakas

Topper, Lexi, Gabby: Mga bida sa Sa Wakas

Bida sa Sa Wakas si Topper, isang struggling photographer. Nakatakda siyang ikasal sa kanyang kasintahang si Lexi, isang mag-aaral ng medisina. Minsang di nagkasundo at nagkagalitan ang dalawa, si Topper ay napariwara sa kanilang relasyon. Iba ang kislap ng mga mata n’ya nang makita niya si Gabby, editor ng isang magasin. Ang kanilang pagmamahal sa potograpiya at iba pang bagay ang nagbuklod sa dalawa. Pero paano na ang relasyon nina Topper at Lexi? Matutuldukan na ba ito dahil sa nabuong pag-iibigan nina Topper at Gabby? Alamin ang kanilang kwento sa Sa Wakas.

Isang eksena sa Sa Wakas

Isang eksena sa Sa Wakas

Di tipikal na pagtatanghal ang aming nasaksihan kagabi. Sa wakas ng istorya nagsimula ang presentasyon, at pabalik ng kwento itong tumakbo hanggang sa malaman ng manonood kung paanong nagsimula ang lahat. Sa umpisa ay maari ka talagang malito, pero mangyayari talaga ito lalo’t unti-unti mo munang malalaman kung paano napunta sa ganoong sitwasyon sa wakas ng kwento ang tatlong pangunahing karakter.

Napaka-simple ng pagtatanghal, pero hindi ibig sabihin nito na hindi ito maganda. Sa katunayan, naipakita nila ng maganda ang mga eksena kahit na limitado ang espasyo ng kanilang pinagtanghalan. Magagaling ang mga nagsipagganap na kinabibilangan nina Fred Lo bilang Topper, Laura Cabochan bilang Lexi at Justine Pena bilang Gabbi. Kahit na may mga ilan silang pagkakamali sa pagbanggit ng kanilang dayalogo ay mas nanaig pa rin ang kanilang husay sa pagganap, lalo na sa pagkanta. Maganda ang chemistry nilang tatlo bilang mga pangunahing karakter at kitang-kita ito sa kanilang pag-arte. Magaling din ang iba nilang mga kasama na nagsipagganap bilang secondary characters.

Sa totoo lang, natuwa ako sa kakapanood mula simula hanggang matapos ang Sa Wakas. Di nakakapagtakang gusto ko itong uliting panoorin.

Bakasyon

Isa sa pinakanakakatuwa at pinakamasayang gawain ang pagbabakasyon. Bakit naman hindi? Marami ang magagandang epekto nito kaya’t halos lahat ay gustong-gusto ito.

Bakit ba nagbabakasyon ang isang tao? Maraming dahilan iyan. Isa na rito ay upang maipasyal natin ang ating sarili at ang pamilya natin sa kung saang-saang lugar. Hindi ba’t nakakatuwa itong dahilan sapagkat nadadala natin ang ating mga mahal sa buhay sa mga lugar na di pa natin napupuntahan dati? Isa sa mga dahilay ay gusto nating maranasan at masaksihan ang pamamaraan, kultura at tradisyon sa lugar na pupuntahan. Marami ang may gusto at gumagawa ng pakay na ito sa kanilang paglalakbay. Ang iba nama’y gusto lamang samantalahin ang libreng outing na ibibigay ng kanilang opisina at iba pang pinapasukan. Panghuli, ang pagbabakasyon ay para lumayo pansamantala sa mundo at iwan ang mga gawain na araw-araw nating ginagawa. Pagpapahinga kumbaga.

Kung iisiping mabuti, kailangan ng katawan at isipan natin ng mahaba-habang pahinga minsan, lalo na rito ang mga nakatatanda (o adults) na halos trabaho at pamilya lamang ang inaatupag. Nakakadulot pa naman ng matinding stress ang ating mga gawain paminsan-minsan. Marami ang nasi-stress out na tao ngayon. Di na kasi balanse ang buhay lalo na kung panay trabaho ang inaatupag. Sa lahat ng mga gaya kong kumakayod at naghahanap-buhay, kailangan natin ng papapahinga at pagbabakasyon. Di kasi magandang pinupukpok natin ang ating sarili sa trabaho buong araw buong taon. Tandaan nating di lang naman trabaho ang buhay natin. Marami pang bahagi ang buhay na kailangan nating bigyang-oras at pansin. Isang bahagi na d’yan ang ating sarili.

Isa pa sa mga nakadaragdag stress sa tao ay ang love life. Bakit kamo? Dahil di rin naman maganda kung panay love life ang iniisip natin, di ba? Nakaka-stress din ito paminsan-minsan lalo na kung isip tayo ng isip tungkol dito (o kawalan nito, hehe). Tandaan nating di naman sa taong iniibig lang natin umiikot ang mundo natin. May buhay din siya at may buhay ka rin na kailangang atupagin. Bigyan ng espasyo ang isa’t-isa paminsan-minsan. Maliban na lang siguro kung mag-asawa na kayo dahil ibang usapan na iyon.

Alam nating masama ang naidudulot ng stress. Sabi sa isang artikulo ng Psychology Today, nagpapahina ito ng ating resistensya na maaring umepekto sa ating pagtulog, pagkain at iba pang gawain. Tataas pa umano ang tsansang tayo ay ma-depress, humina ang ating memorya pati na sa pagdi-desisyon.

Kaya importante ang pagbabakasyon.

Ang pagbabakasyon ay isang napakagandang gawain. Yun nga lang, dapat talaga nating subukang kamtin ang mga dahilan kung bakit tayo nagbabakasyon. Ang ideyal kong bakasyon: walang stress, walang panggulo, walang bad vibes. Gusto kong maranasang maging isa sa kalikasan (o kung saan man ako magpupunta) kahit sa sandaling panahon lang. Pero dahil di perpekto ang ating mundo, di ito maiiwasan minsan. Nasa sa ating reaksyon at aksyon na lamang magbabase kung hahayaan ba nating mapurnada nito ang pahingang ating inaasam sa pagbabakasyon.

Trip to Puerto Princesa, Palawan: Isa itong pagkukwento sa aming bakasyon nitong mga nagdaang-araw lang.

Ang inyong lingkod habang kumakain ng tamilok

Ngayong Abril ay nanggaling ako at ilang mga kapamilya sa Puerto Princesa. Yun ang simula ng pagbabakasyon ko ngayong summer. Napakaganda ng mga tanawin dito sa lugar na ito. Pero dahil gabi kami nakarating sa siyudad na nabanggit, tanging magagawa na lang namin ay pumunta sa mismong bayan at hanapin ang lugar-kainan na binanggit sa amin ng isa kong pinsan. At yun nga, nakita namin ang aming hinahanap: ang Kinabuchs. Dito sa lugar na ito namin natikman ang dalawa sa mga exotic food ng Palawan: ang buwaya at ang tamilok. Di ko akalaing talagang kinakain ang buwaya, pero dahil sisig ang luto rito’y ginusto naming subukan. Ang tamilok naman ay isang uri ng mollusk na kinikilaw. Anong hitsura ng tamilok? Tila isa itong malaking earthworm na kitang-kita ang lamang-loob. Dahil napasubok na sa aming in-order na exotic food, nakatatlong subo kami ng kapatid kong mahilig din sa mga ganitong hamon. Pagkatapos nito, di na uli kami sumubok pa kahit na nangangalahati pa lamang kami sa in-order naming udo. Nakakatuwa lamang ang challenge na kumain ng uod na kay laki. Hehe.

1

Kinabukasan, nagtungo kami sa isa sa New 7 Wonders of Nature, ang Puerto Princesa Underground RiverIsa itong national park na ginawaran ng titulong World Heritage Site ng UNESCO noon taong 1999 dahil pinapakita ng lugar na ito ang biodiversity conservation at buong mountain-to-sea ecosystem. Kahit na kay haba-haba ng dadaanang proseso para makapunta rito sa lugar na ito ay tiyak na masusulit naman ito. Buti na lamang din at magaling ang aming tour guide na si Kuya Ernie kaya maaga-aga kaming nakarating. Napakaganda ng lugar sa palibot ng kweba. Masasabi mo namang one-of-a-kind experience ang pamamangka sa loob mismo ng kweba. Mga paniki at ahas, stalactites at stalagmites na may iba’t-ibang laki at porma, maliliit at malalaking chambers at marami pang iba ang makikita sa kwebang ito.

Ang aming Bunso, Tita at Mama sa Starfish Island

Marami ring mga isla na pwedeng puntahan sa Puerto Princesa. Una kaming nagpunta sa Pambato Reef at dun ay sumubok kami ng snorkeling. Marami masyado ang mga tao, kaya kahit na may mga isda kaming nakikita habang lumalangoy sa tulong ng life vest at snorkeling apparatus ay kakaunti ang mga ito. Malulungkot na sana ako pero di ito nangyari dahil sa ikalawang isla na pinuntahan namin, ang Starfish Island, ay sobra-sobra na ang tuwa ko. Manghang-mangha ako sa ganda ng lugar na iyon, lalo na’t perpekto ang pagkakahalu-halo ng iba’t-ibang shade ng kulay asul at berde upang maisalarawan ang ganda ng tubig, bundok at langit. Tila ito ang inspirasyon sa mga pintang dagat, bundok at langit ang nakikita gamit ang mga pastel colors. Ganda rin ng sandbar na mayroon dito. At nakadagdag pa sa tuwa naming dun sa lugar na iyon ay ang napakaraming isda na makikita sa napakalinaw nitong tubig. Kahit na nasa bandang mababaw pa lang kami ay talagang maraming isda ang pumupunta at patuloy na lumalangoy sa harap namin. Lalo na pag pinapakain na naming sila ng tinapay; talagang dagsa silang lalapit. Bukod sa mga karaniwan nang isda na nakikita sa mga dagat ng Pilipinas, nakakita rin kami ng stonefish at octopus dito. Oo, octopus o pogita. May isang boatman kaming nakasalamuha ng isa kong kapatid at dahil nakita nyang pumasok sa loob ng isang coral ang isang pogita, ginamit nya ang tsansang iyon upang makita namin ito. Saksi kami sa defense mechanism na ginagawa ng pogita pag may “kalaban” sa paligid: ang paglabas ng ink upang di siya makita ng kalaban. Pero magaling si manong na kalaban ng pogita nung mga panahong iyon. Nahuli nya ito (maliit pa naman ang pogita kaya kayang-kayang hulihin) at pinakita’t pinahawak nya sa amin. Kakaiba at nakakatuwa ang karanasan naming iyon. Ikatlong isla na pinuntahan namin ang Luli Island. Ang sabi ng aming tour guide, ganun daw ang pangalan ng islang ito dahil ang isla rito’y lulubog at lilitaw depende sa oras ng low tide/ high tide.  Bukod sa nakapag-snorkel kaming muli sa lugar na ito, kami rin ay nag-kayaking at nilibot ang isla na napapalibutan sa isang gilid ng napakaraming mangrove. May sandbar din dito yun nga lang, di namin  ito nakuhanan ng litrato sapagkat ubos na baterya ng mga camera namin.

Ang zipline sa Rancho Mitra. Tanaw na tanaw din dito ang mga isla sa Puerto Princesa.

Ang zipline sa Rancho Mitra. Tanaw na tanaw din dito ang mga isla sa Puerto Princesa.

Di naming akalaing makakapag-city tour pa kami kinahapunan pero sinubok talaga naming para naman makita ang iba’t-ibang tanawin sa Puerto Princesa. Balik sandali sa hotel, ligo ng mabilisan at pinalitan ang mga baterya ng camera upang magamit muli. Nakarating kami sa Crocodile Farm (kahit na di na naming nakita ang mga buhay na buwaya), rantso ng mga Mitra (napakaganda ng tanawin doon sapagkat kitang-kita ang mga isla nadaanan namin ilang oras lamang ang nakakaraan. Dami ring uri ng mga hayop doon). Huli naming pinuntahan ang pamosong Baker’s Hill. Bukod sa tanyag na masasarap nitong mga tinapay tulad ng hopia, nakakita rin kami ng iba’t-ibang uri ng mga ibon, halaman at bulaklak dito. Maganda ang pagkakadesenyo sa lugar kaya di kataka-takang paboritong lugar ito ng mga tao upang kumuha ng larawan. Kinagabihan, nagtungo kaming bayan upang kumain sa isa pang kilalang restaurant sa Puerto Princesa, ang Ka Lui. Masarap ang mga hinahaing seafood dito. At sa mga magtatanong kung aling lugar ang naghahain ng mas masarap na pagkain, sasabihin kong mas nasarapan ako sa Ka Lui kaysa sa Kinabuchs.

Ang aking Mama at mga nakababatang kapatid sa tanyag na Baker's Hill

Ang aking Mama at mga nakababatang kapatid sa tanyag na Baker’s Hill

Sa totoo lang, napakarami pa ng pwedeng puntahan sa Puerto Princesa at karatig-bayan. Kaya susubukan kong bumalik dito sa hinaharap upang masubukan naman ang mga di ko pa nasubukan at puntahan ang mga di ko pa napuntahang lugar.

***

Naramdaman ko ba ang bakasyon sa ginawa naming tour sa Palawan? Oo naman. Kahit na nakakapagod ang mga aktibidad na ginawa namin dito, nakapagpahinga naman ako kahit papaano. May mga bagay na nakapagpa-stess sa akin at aaminin kong nakabawas iyon sa inaasam kong pahinga sana pero ginawa ko na lamang ang magagawa ko para tanging magagandang alaala ng Puerto Princesa ang aking maiisip sa tuwi-tuwina.

Ano pang hinihintay mo? Magbakasyon ka na rin!

UP Naming… Kay Mahal?

Marso 15, 2013- Isang nakalulungkot na balita ang bumuluga sa buong sambayanan nitong Biyernes ng umaga. Isang freshman ng kursong Behavioral Sciences sa Unibersidad ng Pilipinas- Manila ang kinitil ang sariling buhay sa pamamagitan ng pag-inom ng silver cleaner dahil umano sa sobrang depresyon. Ang sobrang kalungkutan na tinuturong dahilan ng kanyang pagpatay sa sarili ay dahil umano sa kahihiyang idinulot ng pwersahang leave of absence (o LOA) na ibinigay ng administrasyon ng unibersidad. Simula nang mabigyan ng LOA, di na umano siya pumasok sa kanyang mga klase. Dulot din ng di pagbayad ng tuition fee, wala siya sa opisyal na listahan ng mga estudyante ng paaralan.

UP SEAL

Nakakapanghina ang balitang ito sa itaas. Dati, tinitingala ang Unibersidad ng Pilipinas dahil sa napakaganda at napakagaling edukasyong nakukuha ng mga estudyante niya, mayaman man o mahirap. Iba ang karunungan at karanasang nakukuha ng mga estudyante rito. Bukod diyan, hindi lamang sa isip gustong ihulma ang kagalingan sa edukasyong natatamo ng mga estudyante, lalo’t higit sa gawa. Hindi ba’t kilala rin ang UP sa aktibismo? Maraming mga estudyante ng UP ang nakikibaka laban sa kamalian ng iba’t-ibang sektor ng gobyerno at mga institusyong mapang-abuso sa lipunan. Ang iba ma’y di nagpupunta sa lansangan, pero marami ang talagang nandoon kung nasaan ang aksyon.

Kuha mula sa http://anakbayanph.files.wordpress.com

Isang state university ang Unibersidad ng Pilipinas. Ibig sabihin, isa itong unibersidad na sinusuportahan at pinupondohan ng pamahalaan ng Pilipinas. Dahil isang public school ang UP, mababa ang tuition fee rito kumpara sa ibang mga unibersidad. Pero pagkatapos kong malaman na halos umabot na pala ng P30,000 ang tuition fee per sem rito ngayon, napapaisip ako kung isa pa nga bang state university ang UP. Noong panahong nag-aaral pa ako sa UP, P300 per unit ang tuition fee. Hinding-hindi umabot ng P10,000 ang binabayaran namin ng mga kaklase ko sa isang semestre. Napakalaking tulong nito sa pamilya naming mga estudyante noon na hindi mayayaman dahil nakakakuha kami ng de kalidad na edukasyon nang hindi nagbabayad ng malaki. Kaya lubos akong nagpasalamat at patuloy na nagpapasalamat dahil nakapagtapos ako sa institusyong tinitingala ng lahat nang hindi nabutas ang bulsa ng aking mga magulang na nagpupursigi upang mapag-aral kaming magkakapatid.

Nakakalungkot ngayon dahil marami sa mga estudyanteng nakapapasa ng University of the Philippines College Admission Test (o UPCAT) ang hindi tumutuloy sa pag-enroll sa unibersidad dahil sa kataasan ng tuition fee. Ayon sa nabasa ko sa isang pahayagan, tinatayang 60% ng mga pumapasa ay naghahanap na lamang ng ibang paaralang mapapasukan nila.

Huling Salita

Kung isa kang estudyante at nagkataong mayaman ang iyong pamilya, magpasalamat ka. Maaari kang mag-enroll sa unibersidad na iyong gusto. Wag magpakasasa; galingan at gamitin mo ang iyong yaman upang matulungan ang iba.

Kung isa kang estudyante at nagkataong nanggaling ka sa isang mahirap na pamilya, wag mawalan ng pag-asa. Gumawa ng paraan para makaagapay. Kung walang institusyong gustong tumulong sa’yo, katukin ang mga kaibigan at mga kakilala. Marami pa rin namang tao ang walang sawang tumutulong sa mga taong nangangailangan nito.

Kung may mataas kang posisyon sa gobyerno, hindi pa huli ang lahat. Gamitin ang iyong kapangyarihan upang maitama ang mali. Gumawa ka ng paraan para mapababa ang tuition fee ng mga state university. Bigyan ng kaukulang pondo ang mga pinakamahahalagang sektor ng isang bansa, at walang dudang isa na riyan ang edukasyon. Bigyang prayoridad ang talagang nangangailangan ng kaukulang pansin at hindi yung binubulong lang ng kung sinuman (Amerika, ikaw ba yan?). Kaya napapaisip ang lahat, bakit ba tila napakadamot ng gobyerno sa pagbibigay ng budget sa edukasyon? Hindi ba nila nalalamang mahusay na edukasyon ang nagbibigay-daan sa marami tungo sa magandang kinabukasan?

Hindi na natin maibabalik pa ang buhay ng estudyanteng namatay. Ang magagawa na lang natin, mag-alay ng dasal sa kanyang kaluluwa at iwasto ang pagkakamaling nagawa, hindi lamang sa kanya, kung hindi sa lahat ng mga estudyanteng napagkaitan ng magandang edukasyon dahil sa kataasan ng tuition.

P.S. (Huling Salita na talaga)

Nawa’y manatiling Honor and Excellence ang motto ng UP at hindi maging Honor and Excellence at Somebody’s Expense.